Ksi±¿ka jest prób± przedstawienia ciekawej kolekcji instrumentów astronomicznych ks. L.J. Szersznika za³o¿yciela cieszyñskiego muzeum. Kolekcja ta opracowana zosta³a poraz pierwszy i mo¿e stanowiæ punkt wyj¶cia dla bardziej sczczegó³owego opracowania w przysz³o¶ci. Do najciekawszych eksponatów opisanych w publikacji zaliczyæ nale¿y Globus nieba autorstwa Willema Janszoona Blaeu (Amsterdam, po 1621), Astrolabium p³askie (planisferyczne) konstrukcji  Juana de Rojas autorstwa Adriana Zeelsta, Louvain,  2. po³. XVI w., XVIII wieczne lunety polowe, Mapa Sfery Niebieskiej Planisphaerium Coeleste   T. C. Lotter, Augsburg 1750,  jak równie¿ edukacyjne instrumenty astronomiczne wykonane przez ks. Szersznika I jego uczniów.

Ze wstêpu:

Ksi±dz Szersznik i astronomia
Leopold Jan Szersznik (1747-1814), jedna z najwybitniejszych postaci w historii Cieszyna, by³y jezuita i prefekt cieszyñskiego gimnazjum, postrzegany jest przede wszystkim jako humanista: bibliofil, pisarz, historyk, jêzykoznawca, fundator biblioteki i za³o¿yciel muzeum. Dodaæ nale¿a³oby jeszcze: twórca nieistniej±cej ju¿ cieszyñskiej arkadii (za³o¿enia parkowego na miarê ogrodu botanicznego), urzêdnik porz±dkuj±cy miejskie finanse czy inspektor budowlany odpowiedzialny za podniesienie znacznej czê¶ci Cieszyna z prochów najwiêkszego po¿aru miasta w 1789 roku. I na tych polach jego dzia³alno¶æ pozostawi³a owoce wy¶mienite, stanowi±ce trwa³e i wyj±tkowe dziedzictwo ¦l±ska Cieszyñskiego.

Ksi±¿ka jest opracowaniem przybli¿aj±cym historiê poszczególnych typów ikon. Omówione tu zosta³y podstawowe ikony Chrystusa, Matki Bo¿ej jak równie¿ ikony ¶wi±teczne tzw. prazdniki oraz menelogiony – prawos³awne kalendarze liturgiczne.

Ikona okre¶lona s³owem „archejopojete”, czyli obraz nie namalowany ludzk± rêk±, tworzona jest za ka¿dym razem po to, aby poprzez ni± oddawana by³a cze¶æ Bogu i Jego ¦wiêtym. Zrozumia³a jest wiêc obecno¶æ ikony w ¶wi±tyniach, gdzie otacza siê j± kultem. Muzeum, nazywane jest wprawdzie „¶wi±tyni± sztuki”, nie spe³nia jednak warunków, w których ikona pozostawa³aby ikon± w ca³ej swej teologii wyrazu. Wystawiana w galeriach i muzealnych salach ikona poddana zostaje desakralizacji, zatracaj±c swój pierwotny sens i zadanie. Obok obrazów „¶wieckich”, a nawet religijnego malarstwa Zachodu ikona zdaje siê przesuwaæ na inny plan, staj±c siê zupe³nie odrêbn± co do swej jako¶ci i obecno¶ci, jakie przez siebie objawia. Muzeum jest wiêc miejscem, w którym ikonê postrzega siê przede wszystkim jako dzie³o sztuki. W ¶wiecie wspó³czesnym, szczególnie na Zachodzie Europy sta³a siê ona jedynie obrazem, którego zadaniem jest zaspokojenie „estetycznego zmys³u” odbiorcy. Podziwia siê wiêc formê ikony, kompozycjê, kolorystykê, i to wszystko decyduje o zewnêtrznym wyrazie dzie³a. Jednak, jak mówi P. Ewdokimow: „Wszystko co jest po tej stronie linii, nie jest jeszcze ikon±, poniewa¿ nie jest cudem. Patrz±c na to inaczej, dokonuje siê straszliwego podrabiania ¶wiêto¶ci.”  Cz³owiek wspó³czesny, tak bardzo zabiegany po¶ród wielu spraw nie potrafi zatrzymaæ siê aby spokojnie spojrzeæ na ikonê i us³yszeæ, co ma mu ona do powiedzenia przez swoje milczenie. Zatrzymuj±c siê wiêc przed ikon± podziwiajmy jej piêkno dzie³a sztuki, pamiêtaj±c jednak, ¿e nie uaktywnia ona jedynie naszych emocji, lecz równie¿ poczucie czwartego elementu obecno¶ci transcendencji, której ikona jest ¶wiadkiem, a wobec której my nie mo¿emy pozostawaæ ju¿ tylko widzami.